سقف عرشه فولادی
افزایش روز افزون ساخت و ساز ساختمان و جوابگو نبودن مصالح و روش های سنتی ، از نظر سرعت و نیاز های طراحی ، موجب اجتناب ناپذیر بودن استفاده از مصالح و تکنیک های نوین در ساخت و ساز شده است.
در این نوشته به بررسی سقف عرشه فولادی ، که نسبت به سایر سقف های متداول اسکلت فولادی دارای وزن کمی است ، پرداخته شده است. سقف عرشه فولادی یکی از تکنیک های جدید ساخت سقف ساختمان است که در بالابردن سرعت و همچنین استحکام ساخت و ساز تاثیر بسزایی دارد.
عرشه فلزی ، از نورد شدن ورق های گالوانیزه فولادی و اتصال آن ها به تیرآهن ها توسط برشگیر گل میخ ساخته می شود. در واقع ، سقف عرشه فولادی ، که به آن سقف متال دک نیز گفته می شود ، به گونه ای طراحی شده است که روی تیرهای سقف گسترده شود و با آرماتور بندی و بتن ریزی روی ورق های گالوانیزه ذوزنقه ای و اتصال این ورق های فولادی توسط برشگیر به تیر آهن ها ، اجرا می شود. در نهایت سقف عرشه فولادی تشکیل شده ، یک المان سازه ای مستطیل شکل است که به عنوان سطح یک طبقه یا به عنوان سقف عمل می کند. تنوع ضخامت ، شکل و عمق عرشه امکان اجرای دهانه های با طول متفاوت و در شرایط مختلف بارگذاری را فراهم کرده است. همچنین با اتصال عرشه به سازه اصلی، می توان از عرشه به عنوان یک دیافراگم، که مهار جانبی برای سازه ایجاد می کند، بهره برد.
انواع سقف عرشه فولادی
سقف عرشه فولادی از نظر موارد کاربرد به دو دسته تقسیم می شود:
- عرشه سقف بام
- سقف مرکب عرشه فولادی
عرشه سقف بام
عرشه های فولادی سقف بام، اعضای سازه ای هستند که در تمام بام های مسطح قابل استفاده هستند. این عرشه ها قطعات مستطیل شکلی هستند که روی تیرها و تیرچه های بام گسترده می شوند تا یک سطح صاف و یک دست و مقاوم در برابر شرایط آب و هوایی ایجاد گردد. عرشه فولادی سقف بام به عنوان زیرلایه برای مصالح مختلف ساخت بام ، مانند لایه های آسفالت (built up roofing) ، سقف های غشایی و یا سقف های با ورق های فولادی عایق به کار می رود. عرشه های بام همچنین در اشکال غیرمعمول شیبدار و یا منحنی و ذوزنقه ای شکل نیز قابلیت اجرا دارند.
سقف مرکب عرشه فولادی
سقف کامپوزیت عرشه فولادی شامل عرشه های فولادی و بتن مسلح درجا ، که روی عرشه فولادی اجرا می گردد ، می شود. هنگامی که سقف عرشه فولادی برای اولین بار معرفی شد، در ابتدا به عنوان قالبی ماندگار برای دال های بتن مسلح به کار برده می شد. این نوع از قالب ها موجب کاهش در هزینه و زمان ساخت دال ها نسبت به حالت استفاده از قالب های سنتی شدند. علاوه بر آن مواردی هم وجود داشتند که عرشه فاقد پوشش بتنی بود و به تنهایی بارها را منتقل می کرد. نام این نوع از عرشه ها، عرشه غیرمرکب است.
در دهه 1960 ، عرشه های فولادی به یکسری ابزار مکانیکی برای قفل شدن بتن و عرشه فولادی مجهز شدند. با قفل شدن عرشه های فولادی در بتن توسط برشگیر ها، عرشه ها تبدیل به اجزای تحمل لنگر مثبت در بتن مسلح شدند. بنابراین عرشه ، نه تنها به عنوان قالب ماندگار برای بتن عمل می کرد، بلکه به وسیله برشگیرهایی که روی آن نصب می شد، اتصال برشی قابل توجهی را با بتن ایجاد می کرد، به طوری که با سفت شدن بتن و افزایش مقاومت آن، دو ماده (فولاد و بتن) به صورت ترکیبی با هم عمل می کردند. مقطع مرکب حاصل به عنوان دال مرکب عرشه فولادی شناخته شد.
عملکرد سقف عرشه فولادی
سقف عرشه فولادی دارای دو عملکرد اصلی ، در زمان اجرا و در طول بهره برداری ، است:
- در طول بتن ریزی، سقف عرشه فولادی وزن بتن تر و میلگردها را به همراه بارهای موقت ناشی از فرآیند ساخت تحمل می کند. بنابراین ، به طور معمول نیازی به استفاده از جک در زیر دال، تا زمان گرفتن بتن، نیست.
- در طول بهره برداری، عرشه ها برای تحمل بارهای کف ها ، در ترکیب با بتن عمل می کنند. این عملکرد ترکیبی ، به وسیله اتصال برشی و قفل شدن بتن و عرشه در هم به وجود می آید. این قفل شدگی ناشی از برآمدگی های روی عرشه ( مشابه عاج های میلگرد در بتن مسلح ) و همچنین در اثر شکل خاص پروفیل این عرشه ها می باشد که از جداشدن عرشه و بتن جلوگیری می کند. عرشه ها همچنین ممکن است برای جلوگیری از کمانش پیچشی جانبی تیر ها و یا به عنوان یک دیافراگم برای کل سازه به کار روند. علاوه بر آن عرشه ها به کمک میلگردهای قرار گرفته روی آن ها و یا الیاف فولادی موجود در بتن، می توانند به کنترل ترک های ناشی از اثرات انقباض بتن کمک کنند.
